Monero ‘nun Özellikleri

1 – Paranın yönetimi tamamen sizdedir.

İşlemleriniz üzerinde tam kontrole sahip olursunuz. Paranızdan siz sorumlusunuz. Kimliğiniz özel olduğu için hiç kimse paranızı harcayıp harcamadığınızı göremez.

2 – Takas edilebilirdir.

Mahremiyete verdiği önem sayesinde kazandığı bir diğer ilginç özellik de, gerçekten değiştirilebilir ya da takas edilebilir olmasıdır. Değiştirilebilirlik nedir? Investopedia, değiştirilebilirliği şöyle tanımlıyor:

Değişkenlik bir malın veya bir varlığın diğer bireysel mallarla veya aynı türdeki varlıklarla karşılıklı değiştirilebilirliğidir.

Peki, ne takas edilebilir ve ne takas edilemez?

Örnekle açıklayalım. Bir arkadaşınızdan 50 TL borç aldığınızı düşünelim. Bu arkadaşınıza borcunuzu yine tam bir 50 TL olarak geri ödeyebilirsiniz. Hatta 2 tane 20 TL ve 1 tane de 10 TL şeklinde de ödeme yapabilirsiniz. Türk lirasının ve diğer pek çok para biriminin değiştirilebilir özelliği vardır.

Şimdi biraz farklı bir örneği inceleyelim. Hafta sonu için bir arkadaşınızın Ferrari’sini ödünç alıp sonrasında ona Renault Clio olarak farklı bir araç verseniz, muhtemelen yüzünüze bir yumruk yersiniz. Hatta arkadaşınızdan Ferrari ödünç alsanız ve farklı bir Ferrari geri verseniz bile onu kabul etmeyecektir. Burada araba “değiştirilemez” varlığa bir örnektir.

3 – Dinamik Ölçeklenebilirlik

Bitcoin’in ölçeklenebilirlik sorunu, son birkaç ay kripto çevrelerinde çok popüler bir konu oldu. Size sorunun kısa bir özetini vereyim; bitcoin orijinal olarak 1mb’lık blok boyutu limitiyle yaratılmıştır. İlk başlarda bitcoin’in blok boyutu sınırı yoktu, ancak spam işlemlerini önlemek için boyut sınırı getirildi.

Monero, diğer taraftan “önceden belirlenmiş” boyut sınırına sahip değildir, ancak bu da kötü niyetli madencilerin sistemi aşırı oranda büyük bloklarla tıkayabildiği anlamına gelmektedir. Bunun olmasını önlemek için sistemde bir blok cezası uygulanır. Bu şöyle çalışır:

Öncelikle, M100 olarak adlandırılan son 100 bloğun medyan boyutu alınır. Şimdi madencilerin yeni bir blok çıkardıklarını ve her birini “Yeni Blok Boyutu” (NBS-New Block Size) olarak adlandırdıklarını  varsayalım.  NBS> M100 ise, blok ödülü, NBS’nin M100’ü ne kadara aştığının kuadratik bağımlılığı ile azalır.

Bu, eğer NBS, M100’den [%10, %50, %80, %100] daha büyükse, blok ödülünün [%1, %25, %64, %100] azaldığı anlamına gelir. Genellikle, 2*M100’den büyük bloklara izin verilmemektedir ve <= 60kB’lik bloklar her zaman blok ödül cezalarından muaftır.

4 – ASIC (Uygulama Özel Entegre Devre) Dirençliliği

Monero tam olarak “ASIC’e dirençli” değil, ancak Monero’ya uygun ASIC’lerin üretim maliyeti o kadar yüksek ki, buna değmiyor. Neden böyle? Unutmayın, Monero’yu Bitcoin’den belirgin bir şekilde farklı hale getiren CryptoNote sistemine dayandığını söylemiştik? CryptoNote tabanlı sistemlerde kullanılan hashing algoritmasına “CryptoNight” denir.

Cryptonight daha adil ve daha ademi merkezileştirilmiş bir para sistemi kurmak için yaratılmıştır. Cryptonight içeren kripto para birimlerinin madenciliği yapılamaz. Bunun madencilik havuzlarının oluşumunu önleyeceği ve para biriminin daha eşit bir şekilde dağıtılmasını sağlayacağı umut edildi.

5 – Çoklu anahtarlar

Monero’nun daha da kafa karıştırıcı özelliklerinden biri, onun birden fazla anahtarlı oluşudur. Bitcoin, ethereum vs.’de yalnızca bir genel anahtarınız ve bir de özel anahtarınız vardır. Bununla birlikte, Monero gibi bir sistemde, durum bu kadar basit değildir.

View keys: Monero’da genel görünüm anahtarı ve özel görünüm anahtarı vardır.

  • Genel görünüm anahtarı, fonların alıcıya gönderileceği bir kerelik gizli genel adres oluşturmak için kullanılır.
  • Özel görünüm anahtarı ise alıcı tarafından, gönderilen fonları bulmak için blok zinciri taramak için kullanılır.

Sürecin genel görünümü budur.

Genel görünüm anahtarı Monero adresinin ilk bölümünü oluşturur.

Harcama anahtarları: Görünüm anahtarı çoğunlukla bir işlemin alıcısı için kullanılır, ancak, harcama anahtarı göndericiye aittir. Yukarıda olduğu gibi iki harcama anahtarı vardır: açık harcama anahtarı ve özel harcama anahtarı.

  • Açık harcama anahtarı, gönderenin, ring işlemlerine katılmasına ve anahtar imajının imzasını doğrulamasına yardımcı olur.
  • Özel harcama anahtarı, işlem gönderebilmelerini sağlayan anahtar imajın oluşturulmasına yardımcı olur.

Açık harcama anahtarı, Monero adresinin ikinci bölümünü oluşturur.

Bu arada Monero adresi, açık harcamalar ve genel görünüm anahtarından yapılan 95 karakterli bir dizedir.

Bu şu anda çok kafa karıştırıcı olabilir, ancak bu bilgiyi kafanızda tutun ve daha sonraki bölümlerle daha net bir hale gelecektir.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here